Przejdź do treści
Menu

Najpierw umowa, potem praca

Obwiązujące obecnie przepisy kodeksu pracy zobowiązują pracodawcę do zawarcia z pracownikiem umowy o pracę na piśmie (art. 29 § 2 k.p.). W praktyce zdarza się jednak często, iż strony uzgodniły warunki umowy o pracę ustnie i na tej podstawie pracownik w umówionym terminie podejmuje pracę. W takim przypadku na podstawie obowiązujących przepisów kodeksu pracy, pracodawca najpóźniej do zakończenia przez pracownika pierwszego dnia pracy, powinien przedstawić pracownikowi na piśmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków.

Trzeba jednak przyznać, iż przepis dopuszczający potwierdzenie warunków umowy o pracę najpóźniej do końca pierwszego dnia pracy pracownika bywa nadużywany przez pracodawców. Pracodawcy, wykorzystując bowiem brzmienie art. 29 § 2 k.p., zatrudniają pracowników, nie przedstawiając umowy o pracę, bądź też nie potwierdzając jej warunków do końca pierwszego dnia pracy. Takie zachowanie pracodawców stanowi oczywiście wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Bywa też, że pracownik onieśmielony nową pracą i nowym szefem nie ma odwagi, by domagać się pisemnego potwierdzenia warunków umowy o pracę, czekając na działanie ze strony pracodawcy.

Kontrole przeprowadzane przez Państwową Inspekcję Pracy wielokrotnie potwierdzały, iż pracownik pracuje w rzeczywistości już od dłuższego czasu bez umowy o pracę, a pracodawca tłumaczy to faktem, iż jest to pierwszy dzień pracownika w pracy.

Często oznacza to więc dla pracownika pracę bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego, bez wymaganych lekarskich badań wstępnych, czy też szkolenia bhp. Taka sytuacja niewątpliwie utrudnia pracownikowi dochodzenie ewentualnych uprawnień przysługujących mu ze stosunku pracy.

Postulat dokonania koniecznych zmian obowiązujących w tym zakresie przepisów kodeksu pracy, podnosiły wielokrotnie środowiska związków zawodowych oraz Główny Inspektor Pracy. W dniu 13 maja 2016 roku została uchwalona wprowadzająca oczekiwane zmiany ustawa o zmianie ustawy – Kodeks pracy (Dz. U. 2016, poz. 910), która wejdzie w życie z dniem 1 września 2016 roku.

Zgodnie z dokonaną nowelizacją kodeksu pracy w przypadku, gdy umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca ma obowiązek potwierdzenia pracownikowi na piśmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków przed dopuszczeniem pracownika do pracy.

Nowe brzmienie art. 29 § 2 k.p., obowiązujące od dnia 1 września 2016 roku uniemożliwia więc dokonywanie ze strony pracodawców nadużycia dotyczącego tzw. „pierwszej dniówki”. Wszelkie bowiem formalności dotyczące potwierdzenia warunków umowy o pracę powinny być sformalizowane jeszcze przed podjęciem pracy przez pracownika.

O czym zatem powinien pamiętać pracownik? Przede wszystkim o tym, że pisemne potwierdzenie zawarcia umowy powinien otrzymać od pracodawcy przed dopuszczeniem do pracy. Potwierdzenie takie powinno zawierać przede wszystkim rodzaj pracy, miejsce wykonywania pracy, wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, wymiar czasu pracy i termin rozpoczęcia pracy. Sporządza się je w dwóch egzemplarzach,  po jednym dla pracownika i pracodawcy, który umieszcza je w aktach osobowych pracownika.

Ustawa z dnia 13 maja 2016 roku o zmianie ustawy – Kodeks pracy (Dz. U. 2016, poz. 910) zmieniła także brzmienie art. 1043 § 2 Kodeksu pracy, który od dnia 1 września 2016 roku nakłada na pracodawcę powinność zapoznania pracownika z treścią regulaminu pracy przed dopuszczeniem go do pracy.

Podsumowując omawianą nowelizację kodeksu pracy, należy podkreślić, iż jest ona korzystna dla pracownika i służy poprawieniu szeroko rozumianej jakości zatrudnienia. Przyczyni się także do skuteczniejszej kontroli przeprowadzanych przez Państwową Inspekcję Pracy w zakresie legalności zatrudnienia. Nałożenie na pracodawcę obowiązku pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy o pracę i warunków zatrudnienia przed dopuszczeniem pracownika do pracy uniemożliwi nieuczciwemu pracodawcy „zatrudnianie” pracowników bez umowy o pracę.

Jeśli pracodawca nie będzie mógł potwierdzić na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy popełni wykroczenie przeciwko prawom pracownika, podlegające karze grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł (art. 281 pkt 2 k.p.)

Wróć do listy artykułów